მედიაციის როლი სისხლის სამართალში და მიმართება არასრულწლოვნის საუკეთესო ინტერესთან
Main Article Content
ანოტაცია
წინამდებარე ნაშრომი წარმოადგენს მულტიდისციპლინურ ანალიზს მედიაციის ინსტიტუტის შესახებ ქართულ სისხლის სამართლებრივ სივრცეში. კერძოდ, იკვლევს განრიდება-მედიაციის მექანიზმის როლს არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში. კვლევა ასაბუთებს აღდგენითი მართლმსაჯულების ამ ფორმის პრიორიტეტულობას, რომელიც საქართველოში 2010 წლიდან დაინერგა, მიუხედავად იმისა, რომ ქართულ სამართლებრივ ტრადიციას მედიაციის ისტორიული (სამედიატორო სასამართლოების) ანალოგები გააჩნდა. საკვანძო ასპექტია მედიაციის თანაფარდობა არასრულწლოვნის საუკეთესო ინტერესის კონსტიტუციურ და საერთაშორისო პრინციპთან, რაც უზრუნველყოფს მოზარდის უსაფრთხოებას, კეთილდღეობას, რესოციალიზაციასა და სტიგმატიზაციის პრევენციას.
აგრეთვე, ნაშრომში განხილულია განრიდება/მედიაციის, როგორც სისხლის სამართლებრივი დევნის ალტერნატიული მექანიზმის, დამაბალანსებელი ფუნქცია, რომელიც ეფექტიანად აღწევს სასჯელის მიზნებს – კერძოდ, რესოციალიზაციასა და რეაბილიტაციას – რეპრესიული ზომების გარეშე. საერთაშორისო პრაქტიკის (აშშ, ნორვეგია) ანალიზი ცხადყოფს აღდგენითი მართლმსაჯულების მზარდ პოპულარობას და მაღალ ეფექტურობას დანაშაულის პრევენციისა და მხარეთა (დამნაშავე/მსხვერპლი) კმაყოფილების თვალსაზრისით. საქართველოში 2010 წლიდან დაფიქსირებული სტატისტიკური მონაცემები, განსაკუთრებით განმეორებითი დანაშაულის დაბალი მაჩვენებელი და ბოლო წლებში (2022-2023) პროგრამაში ჩართულობის მზარდი ტენდენცია (მათ შორის, სრულწლოვანთა გარკვეულ კატეგორიებზე გავრცელება), ერთმნიშვნელოვნად ადასტურებს მედიაციის ინსტიტუტის მაღალ ეფექტურობასა და პერსპექტიულობას ქვეყნის სამართლებრივი სისტემისთვის.